De overgang en werk: Naar een nieuw perspectief

Geplaatst op 05-04-2024

De overgang heeft een enorme impact op de werkvloer. Dat vraagt om ‘out of the box’ oplossingen.

Vrouw in de overgang en werk op kantoor.

Deze blog is een samenvatting van het interview met Margriet Hijweege. Margriet is eigenaar van de Over!academie en zij is ook de grondlegger van de week van de overgang. In deze aflevering bespreken we de impact van de overgang op werk en loopbaan en het belang van verbinding.

Inhoud Blog

Waarom heb je de OVER!academie opgezet?

Margriet: Acht jaar geleden heb ik het initiatief genomen om de OVER!academie te starten. De aanleiding was een dubbele nekhernia. De arts waar ik kwam zei, mijn wachtkamer zit vol met types zoals u want u bent In de overgang. Daarmee neemt steunweefsel voor 30% af. Daar had ik nog nooit van gehoord.

Als ik het niet gehoord heb, hoe zou dat dan met andere vrouwen zitten dacht ik. Ik ben op zoek gegaan naar hoe ik andere vrouwen kan helpen. Ik ben gewoon gaan doen waar ik goed in ben en dat is met groepen werken. In dit geval vrouwen laten nadenken over het thema overgang en werk. Wat is de impact op je werk en wat kun je zelf doen en wat kan een werkgever eventueel voor je doen.

Hoe heb jij jouw overgang ervaren? 

Margriet: Ik was me pas bewust van de overgang toen ik er al doorheen was. Alleen één ding wat ik echt heel erg prettig vond is dat ik niet meer ongesteld werd. In die tijd deed heel veel aan zeezeilen en menstrueren vond ik super onhandig. Ik dacht toen vaak bij mezelf, wat zal het heerlijk zijn als dat voorbij is. Dat was het en dat is het nog steeds. Ik had niet zoveel klachten. De opvliegers kende ik wel maar andere klachten ging ik pas later herkennen. Er was weinig informatie en er werd ook weinig over gesproken. 

Ik was me pas bewust van de overgang toen ik er al doorheen was

Waar lopen vrouwen vooral tegenaan tijdens de overgang op het werk? 

Margriet: Allereerst is er het ontbreken van kennis. Iedereen kent de stereotypen, kort lontje, opvliegers en niet meer menstrueren. Maar wat mijn huisarts vage klachten noemt en dat dat overgang gerelateerd kon zijn daar wisten ze niks van.

Zo heb ik bijvoorbeeld heel erg warme voeten. Zo erg dat ik geen schoenen aan kan hebben. Nu ik in de post-menopauze ben is dat gewoon gebleven. Ik had het er gewoon nooit over want ik dacht dat het een constructiefoutje was. Als ik het nu vraag, dan zijn er in een groep altijd een aantal vrouwen die zeggen dat ze dat ook hebben en zich herkennen in mijn verhaal.  

Veel onwetendheid

Er is veel onwetendheid. Vrouwen krijgen soms, bij een aantal professionals zoals bijvoorbeeld huisarts en praktijkondersteuner, niet direct gehoor.

Op de werkvloer gaan gesprekken ook nog moeizaam maar heel langzaam verandert dit. Meer organisaties erkennen dat vrouwen boven de 40-45 jaar zijn die bij hen werken dat zij te maken hebben met de overgang.  Maar dat wil nog niet zeggen dat je als vrouw makkelijk met je Arbo-arts, met je leidinggevende of met je collega’s praat over de overgang. Daar zit een soort verlegenheid. Een leidinggevende weet soms helemaal niet hoe je moet handelen en wat je vrouwen in het vooruitzicht kan stellen om bij te komen van nachten slecht slapen.

Geen richtlijnen

Als het gaat over zwangerschap is het keurig geregeld. Het is bijna helemaal goed geregeld als het gaat om mantelzorg. Nu komt de overgang daarbij en dat hebben we nog niet voor elkaar.

Er zijn nog geen richtlijnen. Er zijn wel ontwikkelingen op dit gebied. Vrouwen hebben het meest behoefte aan kennis. Maar ook dat ze weten dat de leidinggevende of de organisatie weet dat vrouwen die in de overgang zijn tegen verschillende fysieke als mentale symptomen aanlopen.

In het boek Revolting Women beschrijft auteur Lucy Ryan de medicalisering van de overgang. Kun je daar toelichting op geven? 

Margriet: Toen ik het boek weer las dacht ik, het is shocking. Het was zo rond de jaren 50 en vrouwen hadden een huishouden gerund. Waren de manager thuis en zij hadden op een goed moment zoiets, we willen wel weer werken. Waarom ook niet. 

Als het ging over vrouwen tijdens en na de overgang en ik las ook uit haar onderzoek dat die vrouwen heel gemedicaliseerd werden met antidepressiva dacht ik een wat een geweldige impact hebben media. Natuurlijk is dat nu ook nog met social media. Ik denk dat vrouwen moeten wel weten waar ze de goede informatie kunnen halen. Maar ik hoor dus ook nog van vrouwen die van hun huisarts antidepressiva voorgeschreven krijgen in de overgang. Ik denk moeten we niet heel wat anders doen. Ik denk dat het onderzoek wat gedaan wordt door de Dutch Menopause Society met heel goed is want er moet nog heel erg veel onderzocht worden 

Kun je wat meer vertellen over dit onderzoek?

Margriet: De Dutch Menopause Society heeft met een consortium een mooie subsidie van de overheid gekregen om meer medisch onderzoek te doen naar de overgang. Er zijn verschillende onderwerpen die ze gaan onderzoeken. Het is goed dat er vanuit de medische hoek verantwoordelijkheid wordt genomen en kennis up to date wordt gehouden.

Maar aan de andere kant denk ik dat vrouwen ook heel veel zelf kunnen doen. De overgang is existentieel maar het is geen ziekte. De medische kant moet echt haar taak uitvoeren en wij moeten gewoon wat anders doen. Dat gaat over de cultuur in de samenleving en over de cultuur in op de werkplek.

Vrouwen kunnen veel zelf doen. De overgang is existentieel maar het is geen ziekte.

Gelukkig wordt het minder, maar hoezó moeten er nog grappen over gemaakt worden als vrouwen een serie aan klachten hebben die te maken hebben met de overgang. Daar zit ruimte waardoor vrouwen ook In de preventieve kant ook zelf het heft in eigen hand kunnen nemen. 

Je brengt nog ongeveer 1/3 van je leven door na de menopauze. Daar is nog veel ruimte voor empowerment.  In haar boek noem Lucy Ryan 3 fases (to stop, to pause, to change) waar vrouwen doorheen gaan als het om de overgang en werk gekoppeld aan carrièreverloop

Margriet: Je ziet dat het denken rondom overgang en werk opschuift. Ik realiseerde mij dat we ook in voorlichting steeds vertellen over wat er gebeurt in het lichaam en dat tips geven zoals niet te veel eten, niet te veel drinken, meer bewegen. Er zaten veel ‘niet’ boodschappen in en op een dag dacht ik ‘niet’ boodschappen werken niet.

Ik dacht waar is het perspectief voor vrouwen daarom was ik zo blij met het boek van Ryan. Zij zegt dat er ontzettend veel vrouwen zijn die na de overgang, dus als ze eenmaal postmenopauzaal zijn, er nog veel energie en ambitie is. Ze zijn op zoek naar zingeving. En dat die carrière juist dan gaat plaatsvinden. Toen ik met de Over!academie begon was ik ook 55. Het leek wel of alles op zijn plek viel of dat alles wat ik hiervoor had gedaan een aanloop was om in de finale bij wijze spreken dit gewoon op poten te zetten en daar ook heel veel plezier aan te beleven. 

Hoe beter je door fase één en twee gaat zijn bepalend zijn hoe goed je door naar fase drie gaat. 

Het gratis cadeautje oestrogeen dat is echt uitgepakt

Margriet: Zonder dat ik dit boek had gelezen zei ik altijd, ik moet mezelf echt opnieuw uitvinden. Ik heb een lijf wat nooit wat mankeerde totdat ik 54 was en toen kwamen er van die scheurtjes. Het is echt een tijd waarin je dat wat anders is als daarvoor je dat moet onderzoeken. Het is iets van tijdelijke aard want de klachten die komen tijdens de perimenopauze, dus die beginfase van de overgang, die gaan ook weer weg. 

Het is mooi er instrumenten zijn waar vrouwen bij kunnen houden welke klachten ze hebben. Het registreren van wat er in je lijf gebeurt en aan het veranderen is, dat ben ik zelf veel serieuzer gaan nemen. Daarmee ben ik echt niet zielig. Ik vind dat ik nog steeds veel kan. Als ik keurig iedere week naar de sportschool ga. Mijn trainer zegt dat ik een sterk lijf heb maar dat ik wel bepaalde oefeningen moet blijven doen. Ik zeg altijd het gratis cadeautje oestrogeen dat is echt uitgepakt. De enige die er iets aan kunnen doen dat zijn wij zelf. 

Top tip van Margriet: Zoek de verbinding met elkaar

Je kunt al die vrouwen een boekje geven, je kan ze een app geven en wij hebben kletskousen gemaakt. Je kan ze van alles geven en zeggen neem dat door.

Maar in bedrijven is het ook zo belangrijk dat vrouwen de verbinding voelen met elkaar. Op informatiesessies zie je meteen herkenning bij vrouwen en dat schept een band. Dan maakt het niet uit in welke functie ze hebben. Alle vrouwen in alle culturen hebben gaan door de overgang. Die is voor iedereen verschillend. Maar als vrouwen elkaar tegenkomen op zo’n sessie, ja, dan is er al iets gebeurd dan hebben wij nog niks uitgelegd.

Weten dat ze niet alleen zijn is belangrijk. Want als je denkt dat je alleen bent dan hou je dingen voor jezelf en door het te delen kan iemand anders zeggen dat heb ik ook. De tips en de oplossingen zitten gewoon in de groep.

In organisaties en bedrijven wordt er iets aan het onderwerp gedaan maar vaak nog niet structureel. Wat zou voor jou moeten veranderen om de menopauze echt een plek te geven organisaties?

Margriet: Ik denk dat we het niet heel moeilijk moeten maken want ik denk dat vrouwen echt heel veel zelf doen en ook wel willen doen. Maar ze willen de erkenning en de herkenning dat bij hen dingen aan het veranderen zijn.

Het tweede wat volgens mij belangrijk is, is dat een organisatie nadenkt over beleid hoe zij een werkomgeving creëren die inclusief is.  En dus ook inclusief is voor vrouwen die in de overgang zijn. Misschien is de overgang een periode dat vrouwen niet op de toppen van hun kunnen functioneren maar die door hun ervaring en kennis zo waardevol zijn dat we ze wel heel graag voor de organisatie behouden en die na een bepaalde periode nog heel veel energie hebben om verder te gaan. 

Vrouwen hebben van alles meegemaakt met kinderen en tijdelijk in hun carrière op een lager pitje gezet.  Eigenlijk vrouwen denken van ik heb nog gewoon heel veel te brengen. Dat is echt een heel ander perspectief van kijken naar werk na je 50e – 55 ste. 

Het is eigenlijk gewoon het potentieel wat nog niet volledig benut is en dat vrouwen nu in die fase komt van waarmaken van dromen en verlangens.  

Margriet: Vrouwen geven ook aan dat ze na de overgang zelfbewuster zijn, zelfverzekerder ook.  Ze hebben behoefte aan een bepaalde vorm van autonomie. Die is voor iedereen anders. Maar dat zijn wel belangrijke waarden die ze meenemen. 

Het is ook voor werkgevers en organisaties interessant om daarbij stil te staan. Niet meer het stereotype denken van iedereen moet zoveel uur werken en iedereen moet op die dagen werken. Maar de vraag is wanneer willen die vrouwen werken kunnen we daar een systeem voor maken.  Je moet het als organisatie wel durven om ‘out of the box’ te denken. 

Maar dat heeft wel toekomst. Er ligt echt een kans om te kijken wat er anders kan. Maar je moet het als organisatie wel leuk vinden om nieuwe dingen te doen en nieuwe dingen te bedenken. Dat moet in je genen zitten want anders is het veel vertrouwder om voor alles en iedereen een begaanbare weg te gaan en af en toe gewoon eventjes een sessie je te doen over de overgang.  

Er zit nog zoveel meer in dan er nu uitgehaald wordt wat goed is voor zowel vrouwen als voor de organisatie. De overgang is geen vrouwenvraagstuk. Het betreft vrouwen. Maar het is een economisch en strategisch vraagstuk.

In de boardrooms zitten voornamelijk mannen. Mannen hebben niet direct last van de overgang maar wel indirect omdat ze eventueel partner hebben en vrouwelijke werknemers. Maar je ziet vaak dat in de waan van de dag de urgentie van het onderwerp verslapt.  Er is dan een workshop gedaan en daarna wordt er niet doorgepakt. Er ligt ook een kans voor vrouwen om een leiderschapsrol te pakken.

Margriet: Met name grote organisaties denken steeds na hoe zij klaar zijn voor de toekomst, hoe ze kunnen blijven innoveren. Mensen die steeds nadenken over de toekomstbestendigheid van de organisatie en dat zit niet alleen in producten dat zit ook in mensen. Ik zou ervoor willen pleiten dat als wij in die boardrooms aansluiten bij dat vernieuwende denken.

Maar ik denk wel dat als wij zo’n existentiële fase in ons leven meemaken dan hebben we anderen nodig. We moeten het als vrouwen samendoen. We moeten het als mannen en vrouwen samendoen. We moeten het in een bedrijf samendoen. Het is te eng van inzicht om zomaar te zeggen om het allemaal alleen te doen. 

Als het gaat over de overgang en dat we niet alleen maar de vreselijke verhalen en de klaagzangen, die zeker ook terecht zijn. Maar dat is dat is maar één aspect. Ik zou er erg voor pleiten dat vrouwen nadenken over wat is mijn leven tot nu toe en wat voor leven wil ik hierna. Hoe ga ik dan zorgen dat ik fit en vitaal blijf. Misschien is dat het beste woord dat je daar authentiek over praat. Niet overdrijft en niets verkleint want het mag er allemaal zijn. 

Jij organiseert ook kennismakingssessies

Margriet: In een kennismakingssessie kunnen mensen nadenken om in hun organisatie iets te doen met de overgang en met elkaar in gesprek gaan. Dit zijn groepjes van maximaal 10 personen. Er is de mogelijkheid om vragen te stellen en ik vertel hoe de OVER!academie werkt.  Daarna kunnen deelnemers kiezen of ze met onze steun of inspiratie iets gaan doen.  

Dit een samenvatting van het inspirerende gesprek met Margriet om het narratief over de overgang te veranderen en verbinding en authenticiteit centraal te stellen. Kijk het volledige interview via YouTube of luister de podcast via www.mireilleblommaert.nl/menocast.  

In mijn boek ‘Blij zonder ei – hoe ga je met meer energie door de over’ staan een aantal hoofdstukken hoe je de overgang bespreekbaar maakt en hoe je weer richting aan je leven geeft. Bestel het boek via onderstaande button. 

Bestel hier je boek